— डि.बि.पराजुली
कुनै–कुनै मानिसलाई चिनाउन पदको आवश्यकता पर्दैन । उनीहरूले गरेका काम, निर्माण गरेका सम्बन्ध र छाडेका सकारात्मक छाप नै उनीहरूको परिचय बन्छ । व्यवसायमा सफलता धेरैले प्राप्त गर्छन्, तर व्यवसायसँगै मानिसको मन जित्ने अवसर भने थोरैले पाउँछन्। यस्तै व्यक्तित्वमध्ये एक हुन् सुनिल कुमार अमात्य ।
काठमाडौंका ग्रील तथा स्टील व्यवसायीहरूबीच उनको नाम सफल व्यवसायीका रूपमा मात्र उच्चारण हुँदैन बरु एक सहयोगी, समन्वयकारी, जिम्मेवार र सबैलाई समेट्न सक्ने नेतृत्वका रूपमा लिइन्छ । उनले आफ्नो जीवनले एउटा सन्देश दिएको देखिन्छ— व्यवसाय केवल नाफा कमाउने माध्यम होइन, समाजसँगको सम्बन्ध बलियो बनाउने एउटा अभियान पनि हो।
हरेक सफल व्यक्तिको जीवनमा एउटा संघर्षको अध्याय हुन्छ । सुनिल कुमार अमात्यको जीवन पनि त्यसबाट अलग छैन। प्रारम्भिक दिनहरूमा उनले व्यवसायलाई स्थापित गर्न अनेक चुनौतीहरू सामना गरे। सीमित स्रोत, कडा प्रतिस्पर्धा र बजारको अनिश्चितताबीच आफ्नो पहिचान बनाउन सजिलो थिएन तर उनले कहिल्यै हार मान्न सिकेनन् । मेहनत, अनुशासन र इमानदारीलाई व्यवसायको आधार बनाए । आज उनको परिचय केवल एक व्यवसायीको रूपमा सीमित छैन, बरु एउटा संस्थागत सोच भएका नेतृत्वकर्ताका रूपमा स्थापित भएको छ ।
कुनै पनि व्यवसायीले आफ्नो उत्पादन बजारमा पुर्याउन सक्छ तर आफ्ना सामाग्रीलाई व्यवसायीहरूको विश्वाससँग जोड्न सक्नु निकै ठूलो उपलब्धि हो । अमात्य तार जालीका सामाग्री काठमाडौंका सयौं ग्रील व्यवसायीहरूको दैनिकीको हिस्सा बनिसकेका छन्। यसले सुनिल अमात्यको व्यवसायिक विश्वसनीयता र गुणस्तरप्रतिको प्रतिबद्धताको प्रमाण दिन्छ ।
कुनै संस्थाको नेतृत्व गर्नु एउटा कुरा हो तर नेतृत्वलाई विश्वासमा रूपान्तरण गर्नु अर्को कुरा हो । ग्रील तथा स्टील व्यवसायी संघ काठमाडौंको नेतृत्व सम्हाल्दै गर्दा सुनिल कुमार अमात्यले संस्थालाई केवल औपचारिक गतिविधिमा सीमित राखेनन्। उनले संघलाई व्यवसायीहरूको साझा घर बनाउने प्रयास गरे । व्यवसायीका समस्या सुन्ने, सरकारी निकायसँग समन्वय गर्ने, नयाँ व्यवसायीलाई जोड्ने,
व्यावसायिक एकताको वातावरण बनाउने,र आवश्यकता पर्दा अग्रपंक्तिमा उभिने— यी सबै पक्षमा उनको सक्रियता व्यवसायीहरूले नजिकबाट अनुभूति गरेका छन् । उनको नेतृत्वमा संघले केवल बैठक र कार्यक्रमहरू आयोजना गरेको छैन, व्यवसायीहरूको आत्मविश्वास पनि बढाएको छ ।
संस्थागत नेतृत्वमा एउटा कमजोरी प्रायः देखिन्छ— धेरैले आफ्नो संस्थाभन्दा बाहिर सोच्न सक्दैनन् । तर सुनिल अमात्यको दृष्टिकोण फरक देखिन्छ । उनले ग्रील तथा स्टील व्यवसायी महासंघलाई पनि समान रूपमा सहयोग गर्दै आएका छन् । संघ र महासंघबीच समन्वय कायम राख्ने, साझा मुद्दामा एकताबद्ध आवाज उठाउने तथा सम्पूर्ण व्यवसायी समुदायको हितलाई प्राथमिकतामा राख्ने उनको शैलीले उनी व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा संस्थागत विकासमा विश्वास गर्ने नेतृत्व हुन् भन्ने संकेत गर्छ । उनले बारम्बार देखाएका छन् कि बलियो महासंघ भए मात्र स्थानीय संघहरू पनि दीर्घकालसम्म सशक्त बन्न सक्छन् ।
आजको व्यापारिक संसारमा प्रतिस्पर्धा तीव्र छ तर सुनिल अमात्यले प्रतिस्पर्धालाई द्वन्द्वमा बदल्न चाहेनन् । उनको सोच स्पष्ट देखिन्छ— व्यवसायीहरू एकअर्काका सत्रु होइनन्, एउटै क्षेत्रका सहयात्री हुन् ।
सायद यही कारणले उनीसँग साना व्यवसायीदेखि ठूला उद्योगीसम्म सहज रूपमा संवाद गर्छन् ।
प्राविधिक शिक्षा केवल सीप सिकाउने माध्यम होइन, जीवनको दृष्टिकोण निर्माण गर्ने विद्यालय पनि हो । सुनिल अमात्य बुटवल टेक्निकल स्कुल पूर्व विद्यार्थी समाजको नेतृत्व सम्हाल्दै आएका छन् । पूर्व विद्यार्थीहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याउने, आपसी सहयोग बढाउने, सीप र अनुभव आदानप्रदान गर्ने तथा नयाँ पुस्तालाई प्रेरणा दिने काममा उनको भूमिका उल्लेखनीय मानिन्छ । उनका लागि विद्यालय केवल विगतको सम्झना होइन । त्यो जीवनभरको सम्बन्ध हो।
सफल व्यवसायीको पहिचान बैंक खाताले मात्र निर्धारण गर्दैन । समाजले पनि उसको मूल्याङ्कन गर्छ । सुनिल अमात्य विभिन्न सामाजिक अभियान, सहयोगात्मक कार्यक्रम तथा सामुदायिक गतिविधिमा निरन्तर जोडिँदै आएका छन् । कहिले कुनै संस्थाको कार्यक्रममा, कहिले व्यवसायीको समस्यामा,कहिले सामाजिक सहयोगमा उनी उपस्थित देखिन्छन् । सायद यही कारणले धेरैले उनलाई केवल व्यवसायी नभई समाजसँग जोडिएको व्यवसायीका रूपमा हेर्छन् ।
जीवनमा एउटा समय यस्तो पनि आउँछ, जब मानिसले केवल आर्थिक सफलताले पूर्णता नदिने अनुभव गर्छ । सुनिल अमात्यको पछिल्लो यात्रामा एउटा उल्लेखनीय परिवर्तन देखिन्छ । उनी ध्यान, सत्संग र आध्यात्मिक अभ्यासतर्फ आकर्षित भएका छन् । व्यवसायिक व्यस्तताबीच पनि आत्मिक शान्तिको खोजमा लाग्नु उनको जीवनको अर्को सुन्दर अध्याय बनेको छ । ध्यानले मानिसलाई संयमता सिकाउँछ । सत्संगले दृष्टिकोण बदल्छ । यही परिवर्तन उनको व्यवहारमा पनि झल्किन थालेको अनुभव उनका निकटवर्तीहरूले सुनाउने गरेका छन् । आज उनी सफलता मात्र होइन, सन्तुलित जीवनको पनि खोजमा छन् ।
नेतृत्व भनेको पद होइन, जिम्मेवारी हो , सुनिल अमात्यको कार्यशैली हेर्दा एउटा कुरा स्पष्ट हुन्छ— उनी नेतृत्वलाई विशेषाधिकारका रूपमा होइन, जिम्मेवारीका रूपमा लिन्छन् । कार्यक्रम सफल बनाउनु,
सबैलाई समेट्नु, मतभेदलाई संवादमार्फत समाधान गर्ने प्रयास गर्नु, र संस्थालाई व्यक्तिगत प्रभावभन्दा माथि राख्नु— यी गुणले उनीप्रति व्यवसायीहरूको विश्वास बलियो बनेको देखिन्छ ।
आज धेरै युवाहरू व्यवसाय गर्न चाहन्छन् । तर व्यवसायसँगै सामाजिक उत्तरदायित्व कसरी निर्वाह गर्ने भन्ने प्रश्नमा उदाहरण कम भेटिन्छ । सुनिल अमात्यको यात्रा यही सन्दर्भमा प्रेरणादायी देखिन्छ । व्यवसाय गर्नुपर्छ, संस्था बनाउनुपर्छ, सहयोग गर्नुपर्छ, समाजसँग जोडिनुपर्छ, र अन्ततः आत्मिक रूपमा पनि परिपक्व बन्नुपर्छ । यी सबै पक्षलाई उनले आफ्नो जीवनमा सन्तुलित गर्ने प्रयास गरेका छन् ।
जीवनको मूल्य केवल कमाएको सम्पत्तिले मापन हुँदैन। कतिजनाले तपाईंलाई सम्झन्छन्,कतिजनाले तपाईंमाथि विश्वास गर्छन्, कतिजनाले तपाईंलाई समस्यामा सम्झन्छन्, वास्तविक सफलता त्यसले निर्धारण गर्छ । सुनिल कुमार अमात्यको यात्रा अझै जारी छ। व्यवसायको विस्तार, संस्थागत नेतृत्व, व्यवसायीहरूको हकहितका लागि निरन्तर सक्रियता, अमात्य तार जाली मार्फत गुणस्तरीय सामग्रीको आपूर्ति, ग्रील तथा स्टील व्यवसायी संघ काठमाडौं तथा ग्रील तथा स्टील व्यवसायी महासंघप्रतिको समर्पण, बुटवल टेक्निकल स्कुल पूर्व विद्यार्थी समाजमा नेतृत्वदायी भूमिका, र पछिल्लो समय ध्यान–सत्संगमार्फत आत्मिक रूपान्तरणतर्फको उनको अग्रसरता—यी सबै पक्षले उनको व्यक्तित्वलाई बहुआयामिक बनाएका छन् ।
कुनै मानिसलाई ठूलो बनाउने कुरा उसको पद होइन, उसले अरूका लागि छाडेको प्रभाव हो । यदि काठमाडौंका ग्रील तथा स्टील व्यवसायीहरूको कार्यशालामा देखिने सौजन्य अमात्य तार जाली लेखिएका सामग्री विश्वासको प्रतीक बनेका छन् भने, त्यसका पछाडि सुनिल कुमार अमात्यको वर्षौँदेखिको श्रम, इमानदारी र सम्बन्धप्रतिको सम्मान लुकेको छ ।
सायद त्यसैले आज धेरै व्यवसायीहरू उनलाई केवल सफल उद्योगी भनेर होइन, व्यवसायीहरूको दुःख–सुखमा साथ दिने, संस्थालाई जोड्ने, समाजसँग सम्बन्ध गाँस्ने र आत्मिक मूल्यलाई पनि जीवनमा स्थान दिने एक जिम्मेवार नेतृत्वका रूपमा सम्मानपूर्वक सम्झिन्छन् ।
